Asbest is een schadelijke vezel die in meer dan 3.500 bouwmaterialen is verwerkt. De vezels zijn niet altijd met het blote oog herkenbaar, waardoor we vaak niet weten dat asbest ook in onze eigen gebouwen verborgen zit. Daarom organiseert BCQS een online opleiding rond asbest voor gebouwbeheerders, inspecteurs van gebouwen, aannemers van onderhoudswerken en renovaties op 3 december 2020 tussen 13 en 16u.

Asbest? Is dat niet stilaan een aflopend verhaal? Niet volgens cijfers die OVAM in 2019 naar voor schoof. Zo bedraagt de geschatte hoeveelheid asbest in Vlaamse gebouwen anno 2019 in totaal 2.329.000 ton. De hoeveelheid aan asbesthoudende dak- en gevelbekleding op Vlaamse gebouwen werd geschat op 86.300.000 m²! Geen wonder dus dat de Vlaamse regering een tandje heeft bijgestoken in de vorm van maatregelen die van toepassing zijn op eigenaars, huurders én gebruikers van gebouwen.

“Wat asbest betreft, is er zowel Vlaamse als federale wetgeving van kracht”, zegt Peter Nagels van Oesterbaai. “Wie personeel tewerkstelt, moet volgens de welzijnswetgeving nu al een asbestinventarisatie en beheer(s)plan opmaken (sinds 1995). In de praktijk zullen heel wat bedrijven met personeel zich dus vrij makkelijk in regel stellen met de nieuwe bepalingen van de Vlaamse overheid. Toch blijft het belangrijk om waakzaam te zijn en als organisatie een plan van aanpak te ontwikkelen.”

 

Vlaanderen wil asbest definitief onder controle krijgen

De Vlaamse Regering streeft ernaar de leefomgeving van de Vlaming uiterlijk tegen 2040 asbestveilig te maken. Dat betekent:

  • Dat er enkel nog asbesttoepassingen in goede staat aanwezig mogen zijn in onze leefomgeving;
  • Dat al het risicovolle asbest veilig is weggenomen en correct verwerkt en gestort.

Die doelstelling, in 2018 geformuleerd in het “Actieplan Asbestafbouw”, staat niet op zichzelf. Ze maakt deel uit van een breder beleid. Bijvoorbeeld op het vlak van:

  • Klimaat: de verwijdering van risicovolle asbesttoepassingen in daken, gevels of rondom stookinstallaties triggert een energiezuinige vernieuwing met extra dak- of gevelisolatie, een nieuwe verwarmingsinstallatie of de mogelijkheid voor het plaatsen van zonnepanelen (verboden op asbestdaken).
  • Circulaire bouw: gevaarlijke stoffen zoals asbest verwijderen is essentieel om sloopmaterialen terug in de kringloop te brengen en zo duurzame, circulaire gebouwen en renovaties mogelijk te maken.
  • Ruimtelijke ordening: dankzij de sloop van oude, asbesthoudende gebouwen in buitengebieden ontstaat er nieuwe ruimte.
  • Wonen: asbestveilig wonen is een onmisbaar onderdeel van de basiswoonkwaliteit.

 

Een asbestveilig Vlaanderen? Enkel nog asbest in goede staat!

Tot het gebruik van asbest in 1998 grotendeels en verder in 2001 werd verboden in België, werd de stof tientallen jaren lang verwerkt in meer dan 3500 uiteenlopende toepassingen. In Vlaanderen zouden gebouwen en infrastructuur ouder dan 2001 zo’n 2,3 miljoen ton aan asbesthoudende toepassingen bevatten, goed voor:

  • Ruim 2,8 miljoen woningen;
  • 354.000 niet-residentiële gebouwen;
  • 40.000 kilometer aan nutsleidingen.

Asbesthoudende materialen vormen een risico wanneer ze door beschadiging, veroudering of verwering schadelijke asbestvezels afgeven in de omgeving. Ook wanneer de kans bestaat dat een asbesttoepassing asbestvezels afgeeft, wordt ze als risicovol beschouwd. Hieraan wil Vlaanderen tegen uiterlijk 2040 een einde maken. Maar vóór het 2040 is, heeft de Vlaamse regering een aantal tussentijdse deadlines vooropgesteld.

 

Inventarisatie van asbest tegen 2032

De Vlaamse Regering wil zo snel mogelijk al het aanwezige asbest in kaart brengen in Vlaamse gebouwen en woningen gebouwd vóór 2001. Daarom zal er in de toekomst een inventarisatieplicht komen bij verkoop. Deze verplichting wordt verwacht tegen 2022 en maakt deel uit van de Woningpas. Dankzij deze visuele asbestinventaris weet de koper waar in het gebouw zichtbaar asbest zichtbaar aanwezig is en kan hij hier correct mee omgaan. Vanaf 2032 is iedere gebouweigenaar verplicht om een geldig asbestinventarisattest te bezitten.

Een gecertificeerde asbestdeskundige zal de asbestinventaris opstellen en registreren in een centrale databank van de OVAM. Op basis van een correcte asbestinventaris levert de OVAM een geldig asbestinventarisattest af. De asbestinventaris is een inventaris van de aanwezige asbesthoudende toepassingen in een gebouw of een werkzone. Het wordt opgemaakt na een inspectie van alle materialen en gebouwonderdelen die mogelijk asbest bevatten. Voor elk materiaal of gebouwonderdeel waar asbest in zit, geeft de asbestinventaris advies om het asbest veilig te beheren of te verwijderen.

 

Vlaamse overheid legt lat voor zichzelf een stukje hoger!

Het actieplan Asbestafbouw streeft ook naar een versnelde verwijdering van asbesthoudende materialen die mogelijk asbestvezels vrijgeven:

  • Tegen 2034 moeten de meest risicovolle asbesttoepassingen worden weggenomen uit Vlaamse gebouwen en woningen. Bijvoorbeeld asbestcementen daken en gevels, en niet-hechtgebonden asbesttoepassingen.
  • Tegen 2040 moeten alle andere asbesttoepassingen in slechte staat verwijderd zijn.

Voorlopig zijn beide streefdata enkel wettelijk verplicht voor overheidsgebouwen en -infrastructuur. Voor particulieren en private eigenaars geldt de verplichting nog niet. De Vlaamse Regering voorziet wel bijkomende maatregelen als de afbouw van asbest tegen 2034 en 2040 niet voldoende vordert.

Tijdens onderhouds- of renovatiewerken aan een gebouw moet elke eigenaar voortaan de asbesttoepassingen wegnemen die door de werken eenvoudig bereikbaar zijn. Zo wordt vermeden dat asbesthoudende materialen opnieuw ingesloten raken en de risico’s worden doorgeschoven naar toekomstige generaties.

 

Asbest in mijn gebouw? Wat nu?

BCQS en Centrum Duurzaam Gebouwbeheer organiseren op donderdag 3/12/2020 een online opleidingsnamiddag rond het thema ‘Asbest in mijn gebouw! Wat nu?’. De opleiding is gericht op inspecteurs conditiemeting, gebouwbeheerders, aannemers van onderhoudswerken en renovaties, …, en wordt gegeven door specialisten van Oesterbaai.

Peter Nagels, operationeel manager bij Oesterbaai in België: “De Vlaamse en federale wetgeving vormen de context waarin gebouwbeheerders, eigenaars, aannemers van onderhoudswerken en gebouwinspecteurs opereren. Asbest zal voor het kopen en verhuren van gebouwen een belangrijke factor worden. Maar ook bij grondige renovaties kan asbest op soms onverwachte plekken opduiken. Op dat moment is het belangrijk dat je het materiaal herkent en dat je ook de gezondheidsrisico’s kan inschatten. Ook belangrijk: wie is er allemaal verantwoordelijk op dat moment? Al die dingen uitzoeken of improviseren op het moment zelf, is uiteraard geen goed idee. Proactief een plan van aanpak ontwikkelen is dan ook de boodschap. Al deze zaken zullen de revue passeren tijdens de opleidingsnamiddag!”